نوزادان و کودکان

اجتناب از غذا در کودکان - علائم اجتناب از غذا در کودکان

avatar-155544599745954.jpg
دکتر بهروز مقدادی

1563170821-_6wGg.jpg

اجتناب از غذا در کودکان چیست ؟ اختلال اجتناب از غذا (Avoidant/Restrictive Food Intake Disorder که به اختصار ARFID گفته میشود) نوعی اختلال خوردن (یا اختلال خوراک) است که در آن فرد بسیار کم غذا میخورد یا از خوردن برخی غذاها پرهیز میکند. این اختلال تشخیص نسبتا جدیدی است که به دسته های تشخیصی پیشین اختلالات تغذیه در نوزادان و کودکان بسط پیدا میکند.

افرادی که دچار اختلال اجتناب از غذا هستند، نوعی مشکل در خورد و خوراک دارند که باعث میشود از خوردن برخی غذاها یا مصرف برخی غذاها یا بکدیگر خودداری کنند. در نتیجه این وضعیت، کودک نمیتواند کالری یا ویتامینهای کافی را دریافت نماید. این منجر به کمبود ویتامین و مواد مغذی و اختلال در رشد و مشکل در وزن گیری میشود. کودکان مبتلا به اختلال اجتناب از غذا علاوه بر این عوارض ممکن است در عملکرد تحصیلی یا در آینده در عملکرد شغلی نیز مشکل پیدا کنند. این افراد ممکن است در فعالیتهای اجتماعی مانند غذا خوردن با دیگران و حفظ روابط با دیگران نیز مسئله داشته باشند.

اختلال اجتناب از غذا معمولا در نوزادی تا اوایل کودکی خود را نشان میدهد و ممکن است تا بزرگسالی نیز ادامه پیدا کند. در ابتدا ممکن است این اختلال را به صورت سخت گیری در نوع غذا ببینید که در کودکی شایع است. مثلا بسیاری از کودکان از خوردن سبزیجات یا غذاهایی که بو یا بافت خاصی دارند اجتناب میکنند. با این حال این بد غذایی یا سخت گیری در غذا خوردن معمولا ظرف چند ماه بدون ایجاد مشکلی در رشد کودک، برطرف می شود. کودکی که موارد زیر را دارد ممکن است اختلال اجتناب از غذا داشته باشد:

دلیل اجتناب از غذا در کودکان چیست ؟

مشکل غذا خوردن عامل گوارشی یا پزشکی ندارد.

غذا خوردن در اثر آداب و رسوم فرهنگی یا کمبود غذا ایجاد نشده است.

مشکل خوردن در اثر نوعی اختلال خوراک مانند بولیمی ایجاد نشده است.

وزن کودک مطابق منحنی رشد او (نسبت به سن) پیش نمی رود

کودک در وزن گیری مشکل دارد و یا وزن زیادی در ماههای اخیر از دست داده است

اگر کودک شما علائم گفته شده در بالا را دارد، او را به متخصص اطفال نشان بدهید. برای حل عوارض پزشکی و روانی این وضعیت باید درمان صورت بگیرد. اگر این مشکل درمان نشود منجر به عوارض جدی در بلند مدت میشود. تشخیص فوری و دقیق در این زمینه مهم است. اگر کودک درست غذا نخورد اما وزن نرمال نسبت به سن خود داشته باشد ولی علائم بالا را نشان میدهد باز هم باید او را به پزشک نشان بدهید.

علائم و نشانه اجتناب از غذا در کودکان

علائم و نشانه اجتناب از غذا در کودکان : بسیاری از علائم این وضعیت مشابه وضعیتهای دیگری است که منجر به سوء تغذیه کودک میشوند. در موارد زیر حتی در صورتی که فکر میکنید کودکتان سالم است، باید به پزشک مراجعه کنید :

کودک کمبود وزن دارد.

کودک به اندازه ای که باید، غذا نمیخورد.

اغلب به نظر میرسد کودک تحریک پذیر است و زیاد گریه میکند.

به نظر میرسد کودک آشفته است یا کناره گیری میکند.

کودک برای اجابت مزاج مشکل دارد یا به نظر میرسد هنگام این کار درد دارد.

در بسیاری از مواقع به نظر خسته و بی حوصله میرسد.

زیاد استفراغ میکند.

مهارتهای اجتماعی کودک متناسب با سن او رشد نکرده و به نظر خجالتی میرسد.

اختلال اجتناب از غذا گاهی خفیف است. ممکن است کودک علائم سوء تغذیه را نشان ندهد و به نظر فقط بد غذا برسد. با این حال باید در مورد عادات تغذیه کودک به پزشک بگویید. عدم مصرف برخی غذاها و ویتامینها در رژیم غذایی میتواند به کمبود ویتامین جدی یا بیماریهای دیگر منجر شود. ممکن است لازم باشد پزشک معاینات دقیق تری انجام دهد تا بهترین راه دریافت تمامی مواد مغذی لازم برای کودک را مشخص نماید.

عوامل موثر در اجتناب از غذا در کودکان چیست ؟

عوامل موثر در اجتناب از غذا در کودکان : علت دقیق اختلال اجتناب از غذا مشخص نیست اما محققان برخی عوامل زمینه ساز این اختلال را شناسایی کرده اند که عبارتند از:

جنسیت مذکر

سن زیر 13 سال

علائم گوارشی مانند سوزش معده و یبوست

آلرژیهای غذایی

بسیاری از موارد کمبود وزن و سوء تغذیه به علت مشکل پزشکی مرتبط با دستگاه گوارش است. با این وجود در برخی موارد علائم را نمیتوان با مشکل فیزیکی در بدن، توجیه کرد. عوامل غیر پزشکی احتمالی برای عدم تغذیه صحیح کودک میتواند شامل موارد زیر باشد:

کودک از چیزی میترسد یا استرس دارد

به علت واقعه آسیب زایی در گذشته مانند استفراغ شدید یا احساس خفگی، از خوردن میترسد

واکنش هیجانی کافی یا مراقبت کافی از والدین یا مراقب خود دریافت نمیکند. مثلا ممکن است از خشم والدین میترسد یا والدین افسرده دارد و از کودکی طرد شده است

کودک برخی از طعمها، بافتها یا بوهای غذاها را دوست ندارد

تشخیص اختلال اجتناب از غذا چگونه است ؟

این وضعیت به عنوان یک دسته تشخیصی جدید در ویرایش جدید  Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM) معرفی شدهاست. این دستور العمل توسط انجمن روانپزشکان امریکا منتشر شده و به پزشکان کمک میکند اختلالات روانی کودکان را تشخیص بدهند. اگر کودک شما معیارهای تشخیصی زیر را داشته باشد، ممکن است دچار اختلال اجتناب از غذا باشد:

در شیر خوردن یا غذا خوردن مشکل دارد مثلا از خوردن برخی غذاها پرهیز میکند یا علاقه ای به به برخی ترکیبات غذایی نشان نمیدهد

حداقل ظرف یک ماه اخیر، وزن اضافه نکرده است.

در ماه اخیر وزن قابل توجهی از دست داده است.

به تغذیه غیر غذایی یا مکمل ها برای تامین مواد مغذی وابسته است.

کمبود مواد مغذی دارد.

مشکل خورد و خوراک کودک در اثر مشکل پزشکی یا اختلال روانی مشخصی ایجاد نشده است.

تغذیه کودک در اثر آداب و رسوم یا در دسترس نبودن غذا ایجاد نشده است.

مشکل تغذیه کودک در اثر اختلال خوردن یا تصویر بدنی نامناسب از خود، ایجاد نشده است.

درمان اجتناب از غذا در کودکان چگونه است ؟

پزشک با توجه به سن و وزن کودک، وضعیت او را روی نمودار رشد مشخص میکند تا بتواند او را با کودکان همسن مقایسه نماید. اگر وزن کودک خیلی کمتر از وزن کودکان همسن و هم جنس خود باشد، باید دفعات ارزیابی بیشتر شود. همچنین در صورت مشاهده تغییر ناگهانی در الگوی رشد باید ارزیابی صورت بگیرد.

اگر پزشک مشخص کند کودک کمبود وزن یا سوء تغذیه دارد آزمایشهایی تجویز مینماید. این آزمایشها ممکن است شامل آزمایش خون، آزمایش ادرار و عکسبرداری باشد.

اگر مشکل پزشکی در کودک دیده نشود احتمالا الگوی غذا خوردن، رفتارهای کودک و شرایط خانواده از والدین سوال میشود. اگر وضعیت کودک در اثر بی توجهی، سوء استفاده یا فقر ایجاد شده باشد، برای دریافت کمک از موسسه ها یا نهادهای خدمات اجتماعی درخواست میشود.

در شرایط اورژانسی، ممکن است لازم باشد کودک بستری شود. گاهی با لوله تغذیه انجام می شود. اما در بیشتر موارد این اختلال پیش از نیاز به بستری شدن شناسایی و درمان میشود. مشاور تغذیه یا روانشناس در کمک به غلبه بر این اختلال بسیار موثر عمل می کند. ممکن است کودک نیاز به رژیم غذایی خاص و تجویز برخی مکمل ها و ویتامین ها داشته باشد.

مشاوره با پزشک