پوست ، مو و ناخن
4
آبله مرغان

آبله مرغان یک بیماری عفونی است که از طریق ویروس واریسلا زوستر ایجاد می‎شود. این بیماری باعث بروز دانه‎های خارش‏دار کوچک و تاول های آبدار روی پوست می شود. آبله مرغان برای افرادی که تاکنون به این بیماری مبتلا نشده‎ یا تحت واکسیناسیون قرار نگرفته اند یک بیماری به ‎شدت مسری است. امروزه با استفاده از واکسن آبله مرغان کودکان علیه این بیماری واکسینه می‎شوند. مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‎ها (CDC) بر واکسیناسیون دائمی تأکید می‎کند.

 آشنایی علائم آبله مرغان

10 تا 21 روز بعد از مواجه شدن با ویروس آبله مرغان، جوش ها و دانه‎های خارش‎دار و تاول مانند ظاهر می‎شوند و حدود 10 تا 15 روز طول می‎کشند. سایر علائم و نشانه‎هایی که ممکن است یک تا دو روز قبل از دانه‎های پوستی ظاهر شوند عبارتند از:

  • تب
  • بی‎اشتهایی
  • سردرد
  • خستگی و احساس کسالت (بیقراری)

با ظهور دانه‎ها و جوش‎های پوستی بیماری وارد سه مرحله می‎شود:

  • ظهور پاپول‎های قرمز یا صورتی برجسته (جوش‎های نوک‎تیز) که در طول چند روز پاره می‎شوند.
  • تاول‎های (وزیکول‎ها) کوچک پر از مایع که در یک روز تشکیل می‎شوند و سپس پاره شده و مایع درون آنها به بیرون نشت می‎کند.
  • پوسته‎ها و جرب که روی تاول‎های پاره شده را می‎پوشانند و بهبودی آنها چند روز طول می‎کشد.

تا چند روز برآمدگی‎های جدیدی ظاهر می‎شوند. بنابراین، ممکن است بیماران هر سه مرحله ی ظهور دانه‎های پوستی یعنی برآمدگی‎ها، تاول‎ها و ضایعات دلمه‎مانند را بطور همزمان داشته باشند. فرد مبتلا به ویروس می‎تواند تا 48 ساعت قبل از ظهور دانه‏ های پوستی ویروس را به سایر افراد منتقل کند و تا زمانی‎که روی تاول‎های پاره‎شده پوسته وجود داشته‎باشد ویروس می‎تواند از بیمار به افراد سالم منتقل شود.

این بیماری در کودکان سالم خفیف است. در موارد حاد دانه‏های پوستی در تمام بدن ظاهر می‎شوند و ممکن است در گلو، چشم‎ها، غشای مخاطی مجرای خروجی ادرار، مقعد و واژن ضایعاتی ظاهر شود.

 علت ایجاد آبله مرغان

یک نوع ویروس عامل عفونت آبله مرغان است. این بیماری می‎تواند از طریق تماس مستقیم با دانه‎های پوستی  از بیمار به فرد سالم منتقل شود. همچنین از طریق سرفه‏ها یا عطسه‎های بیمار قطرات ریز بزاق در هوا منتشر می‎شوند و فرد سالم با استنشاق هوای آلوده به این بیماری مبتلا می‎شود.

عوامل خطرساز آبله مرغان

اگر قبلاً به این بیماری مبتلا نشده‎اید یا درصورتی که واکسیناسیون آبله مرغان انجام نداده‎اید در معرض خطر ابتلا به ویروس واریسلا زوستر (عامل ایجاد این بیماری) قرار دارید. افرادی که در مهد کودک‎ها یا مدارس کار می‏کنند باید حتماً علیه این بیماری واکسینه شوند.

اغلب افرادی که قبلاً به این بیماری مبتلا شده یا تحت واکسیناسیون قرار گرفته‎اند در برابر این بیماری مصونیت دارند. درصورتی که فردی قبلاً واکسینه شده باشد ولی به آبله مرغان مبتلا شود علائم بیماری در او خفیف‎تر است و تاول‎های کمتری روی بدن او ظاهر می‎شود. همچنین تب خفیف است یا ممکن است اصلاً تب نداشته باشد. افراد کمی وجود دارند که ممکن است بیش از یک ‎بار به این بیماری مبتلا شوند ولی این مورد بسیار نادر است.

عوارض بیماری آبله مرغان

معمولاً آبله مرغان یک بیماری خفیف است ولی می‎تواند به یک بیماری جدی تبدیل شود و عوارضی به دنبال داشته باشد. عوارض آن عبارتند از:

  • عفونت باکتریایی پوست، بافت‎های نرم، استخوان‎ها، مفاصل یا عفونت جریان خون (سپسیس)
  • کم آبی بدن (دهیدراسیون)
  • پنومونی (ذات‏الریه)
  • التهاب مغز (انسفالیت)
  • سندرم شوک سمی
  • سندرم ری در کودکان و نوجوانانی که در طول بیماری آبله مرغان آسپرین مصرف می‎کنند.
  • مرگ

افراد در معرض خطر

افرادی که بیشتر از دیگران در معرض خطر ابتلا به این بیماری هستند عبارتند از:

  • نوزادان و اطفالی که مادرانشان هرگز به آبله مرغان مبتلا نشده یا تحت واکسیناسیون قرار نگرفته اند.
  • جوانان و بزرگسالان
  • زنان بارداری که قبلاً به این بیماری مبتلا نشده‎اند.
  • افراد سیگاری
  • افرادی که سیستم ایمنی آنها بوسیله داروهای شیمی‎درمانی یا بیماری‎هایی همچون سرطان و اچ‎آی‎وی ضعیف شده است.
  • افرادی که برای بیماری‎ها یا مشکلاتی همچون آسم، داروهای استروئیدی مصرف می‎کنند.

رابطه آبله مرغان و حاملگی

احتمال دارد زنانی که در اوایل دوران بارداری به ویروس آبله مرغان آلوده شده‎اند کودکانی کم‎ وزن یا دارای ناهنجاری‎های اندامی به دنیا آورند. زمانی ‎که مادر در ه فته ی آخر بارداری یا دو روز قبل از زایمان به ویروس آبله مرغان آلوده شود احتمال ابتلای نوزاد به عفونت‎های کشنده و خطرناک وجود دارد. اگر زن باردار در برابر این بیماری مصون نباشد باید در مورد خطراتی که در کمین مادر و جنین است با پزشک صحبت کند.

رابطه آبله مرغان و زونا

اگر به آبله مرغان مبتلا شده‏اید در معرض خطر ابتلا به یکی از عوارض آن یعنی زونا قرار دارید. بعد از بهبود عفونت پوستی ویروس واریسیلا زوستر در سلول‎های عصبی بیمار باقی می‎ماند. سال‎ها بعد ویروس می‎تواند مجدداً فعال شده و به صورت زونا ظاهر شود. زونا عبارت است از ظهور گروهی از تاول‎ها با عمر کوتاه که به‏صورت خوشه‎ای پدیدار می‏شوند. به‏احتمال زیاد این ویروس در بزرگسالان و افراد سالخورده ای که سیستم ایمنی ضعیفی دارند دوباره ظاهر می‎شود.

درد ناشی از زونا می‎تواند مدتی بعد از بهبود تاول‎ها نیز ادامه داشته باشد. این دردهای عصبی، نورالژی بعد از زونا (PHN) نام دارند و می‎توانند شدید باشند.

دو واکسن زونا برای بزرگسالانی که قبلاً به آبله مرغان مبتلا شده‎اند عبارتند از: Zostavax  و Shingrix. تزریق واکسن shinrix برای افراد 50 سال و بالاتر تأیید و تجویز می‎شود. همچنین این واکسن برای افرادی است که قبلاً واکسن zostavax تزریق کرده اند نیز تجویز می‎شود.

پیشگیری از آبله مرغان

بهترین راه برای پیشگیری از ابتلا به این بیماری تزریق واکسن آن (واریسلا) است. متخصصان مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‎ها معتقدند که 98% از افراد واکسینه‎شده که هردو دوز تجویز شده را دریافت کرده‏اند کاملاً در برابر ویروس آبله مرغان مصون می‎شوند. حتی اگر واکسن نتواند مصونیت کامل ایجاد کند ولی می‏تواند شدت بیماری را کاهش دهد. واکسن varivax برای این گروه از افراد تجویز می‎شود:

  • کودکان کم ‎سن ‏و سال: در ایالات متحده به‎عنوان بخشی از برنامه ی زمانبندی شده‎ی واکسیناسیون کودکان دو دوز واکسن واریسلا دریافت می‎کنند. اولین دوز بین 15-12 ماهگی و دومین دوز بین 4 و 6 سالگی است.

این واکسن می‎تواند همزمان با واکسن سرخک، اوریون و سرخجه باشد. ولی، در برخی کودکان بین سنین 12 و 23 ماهگی تزریق می‎شود. همزمان بودن واکسن‎ها می‎تواند خطر تب و تشنج ناشی از تزریق واکسن را افزایش دهد. درباره جنبه‏های مثبت و منفی هم‎زمانی واکسن‎ها با متخصص کودکان مشورت کنید.

  • کودکان بزرگ‎تر واکسینه نشده: کودکان 7 تا 12 سال که تاکنون واکسینه نشده‎اند باید با فاصله ی 3 ماهه دو دوز واکسن جبرانی واریسلا دریافت کنند. کودکان 13 سال یا بالاتر که تاکنون واکسینه نشده‎اند نیز باید دو دوز واکسن جبرانی واریسلا با فاصله ی حداقل 4 هفته دریافت کنند.
  • بزرگسالان واکسینه ‎نشده‎ای که هرگز به آبله مرغان مبتلا نشده‎اند و در خطر مواجهه با آن قرار دارند: این مورد شامل این افراد می شود:
  1. کارکنان مراقبت بهداشت و سلامت
  2. کارمندان مهدکودک
  3. مسافران بین المللی
  4. پرسنل نیروهای نظامی و انتظامی
  5. بزرگسالانی که با کودکان زندگی می‎کنند.
  6. همه زنانی که در سن فرزندآوری قرار دارند.

معمولاً بزرگسالانی که هرگز به این بیماری مبتلا نشده یا واکسینه نشده‎اند دو دوز واکسن با فاصله ی 8-4 هفته‎ای دریافت می‎کنند. اگر نمی‎دانید چه زمانی به آبله مرغان مبتلا شده‎اید یا چه تاریخی واکسن زده‏اید انجام آزمایش خون می‎تواند ایمنی شما نسبت به بیماری را مشخص کند.

رابطه آبله مرغان و زونا

آشنایی با درمان آبله مرغان

معمولاً کودکان سالمی که بیماری خاصی ندارند برای آبله مرغان نیازی به درمان پزشکی ندارند. ممکن است پزشک برای تسکین خارش‎های پوستی آنتی‏هیستامین تجویز کند. ولی در اغلب موارد بیماری دوره ی خود را طی می‎کند.

اگر در معرض خطر عوارض آبله مرغان هستید

در اغلب موارد پزشکان برای افرادی که در معرض خطر عوارض شدید آبله مرغان قرار دارند داروهایی تجویز می‎کنند که طول دوره ی عفونت را کوتاه کرده و خطرات ناشی از عوارض بیماری را کاهش می‎دهند. اگر شما یا فرزندتان در معرض خطر عوارض ناشی از آبله مرغان قرار دارید پزشک می‎تواند داروهای ضد ویروسی مانند آسیکلوویر (zovirax, sitavig) یا سایر داروهای گلوبولین وریدی (پریویژن privigen) تجویز کند. این  داروها می‎توانند در 24 ساعت بعد از ظهور اولین دانه‎های پوستی شدت بیماری را کاهش دهند.

سایر داروهای ضد ویروسی مانند والاسیکلوویر (والترکس) و فامسیکلوویر نیز می‎توانند شدت بیماری را کم کنند ولی، ممکن است برای همه‎ی افراد مناسب نبوده و تجویز نشوند. در برخی موارد پزشک بعد از مواجهه شما با ویروس، واکسن این بیماری را تجویز می‎کند. این کار می‎تواند مانع بروز بیماری یا کاهش شدت آن شود.

در صورت ایجاد عوارض بیماری، پزشک درمان مناسبی برای آنها تجویز می‏کند. پزشک می‎تواند برای عفونت‎های پوستی و پنومونی آنتی‎بیوتیک تجویز کند. التهاب مغزی نیز معمولاً با داروهای ضد ویروسی درمان می‎شود. ممکن است بستری شدن در بیمارستان نیز لازم باشد.

آشنایی با درمان‎های خانگی

برای کاهش علائم آبله مرغان خفیف این درمان‎های خود مراقبتی را انجام دهید:

  • پوست خود را نخارانید

خاراندن پوست می تواند باعث زخم‏ شدن، بروز اسکارهای پوستی و کند شدن روند بهبودی شود. درنتیجه خطر عفونی‎شدن زخم‎ها افزایش می‎یابد. اگر کودک شما نمی‎تواند از خاراندن پوست خودداری کند توصیه‏های زیر را بکار بگیرید:

  • به کودک خود، مخصوصاً هنگام شب، دستکش بپوشانید.
  • ناخن‎های او را بطور مرتب کوتاه کنید.

کاهش شدت خارش و سایر علائم آبله مرغان

دانه‎های پوستی ناشی از این بیماری می‎توانند بشدت خارش‎دار باشند و غالباً پاره‎شدن وزیکول‎ها باعث سوزش پوست می‎شود. خارش و سوزش وزیکول‎ها همراه با تب، سردرد و کوفتگی باعث ناراحتی و عذاب بیمار می‎شود. برای کاهش درد ناشی از بیماری می‎توانید موارد زیر را امتحان کنید:

  • افزودن جوش شیرین، استات آلومینیوم (دومبرو)، آرد جو دوسر خام یا آرد کلوئیدی جو دوسر یا جو دوسر آسیاب ‎شده مخصوص خیساندن به حمام آب سرد
  • مصرف لوسیون روی موضع درد
  • اگر دهان بیمار در اثر آبله مرغان زخم شده باشد از یک رژیم غذایی ملایم پیروی کند.
  • مصرف آنتی‎هیستامین‎هایی مانند دیفن‎هیدرامین (بنادریل) برای خارش پوست. درباره ی بی‎خطر بودن مصرف آنتی‎هیستامین‎ها برای کودک با پزشک خود مشورت کنید.
  • مصرف استامینوفن (تایلنول) برای رفع تب خفیف

اگر تب بیشتر از 4 روز طول بکشد و دمای آن بیشتر از 9/38 درجه ی سانتی‎گراد (102فارنهایت) باشد با پزشک تماس بگیرید. هرگز به کودکان و نوجوانان مبتلا به آبله مرغان آسپرین ندهید. زیرا مصرف آسپرین می‎تواند منجر به بروز یک مشکل جدی به‎نام سندرم رای شود.

قبل از دادن هرگونه داروی غیراستروئیدی ضد التهابی (NSAID) مانند ایبوپروفن (ادویل، موترین IB) به بیمار با پزشک خود صحبت کنید. براساس برخی مطالعات این داروها می‏توانند منجر به بروز عفونت‎های پوستی یا آسیب بافتی شوند.

واکسن آبله مرغان برای چه کسانی توصی نمی‎شود

  • زنان باردار
  • افراد با سیستم ایمنی ضعیف مانند مبتلایان به ویروس اچ‎آی‎وی یا افرادی که داروهای سرکوب سیستم ایمنی مصرف می‎کنند.
  • افرادی که به ژلاتین یا داروی آنتی‎بیوتیک نئومایسین حساسیت دارند.

اگر شک دارید که آیا به واکسن نیاز دارید یا خیر با پزشک خود مشورت کنید. اگر قصد باردارشدن دارید قبل از بارداری با پزشک خود درباره ی تجدید واکسیناسیون‎های خود صحبت کنید.

آیا انجام واکسیناسیون ایمن و موثر است؟

معمولاً والدین نگران این موضوع هستند که آیا واکسیناسیون ایمن است یا خیر. از زمانی که واکسن آبله مرغان در دسترس همگان قرار گرفت مطالعات منسجم درباره ایمنی و کارایی این واکسن انجام و ایمنی آن تایید شد. بطور کلی واکسن دارای عوارض جانبی خفیفی است که عبارتند از: قرمزی، درد، تورم و به‏ندرت بروز برآمدگی‎های کوچک در محل تزریق.

معمولاً پزشکان آبله مرغان را با توجه به دانه‏ های پوستی ظاهر شده تشخیص می‎دهند.

اگر در مورد تشخیص بیماری شک دارید انجام آزمایش می‎تواند وجود بیماری را تایید کند. این آزمایش‎ها عبارتند از: آزمایش خون یا کشت نمونه‎های ضایعات پوستی

 زمان مراجعه به پزشک

اگر فکر می‎کنید شما یا کودکتان به این بیماری مبتلا شده‎اید با پزشک خود صحبت کنید. معمولاً پزشک با معاینه دانه‎های پوستی و با توجه به سایر علائم موجود آبله مرغان را تشخیص می‎دهد. همچنین در صورت لزوم پزشک می‎تواند داروهایی برای کاهش شدت بیماری و درمان عوارض ناشی از آن تجویز کند. برای پرهیز از آلوده ‎شدن سایر افراد حاضر در اتاق انتظار به ویروس آبله مرغان، قبل از مراجعه به پزشک تماس بگیرید و منشی را از احتمال ابتلای خود یا فرزندتان به این بیماری مطلع کنید. اگر موارد زیر برای شما نیز اتفاق افتاده باشد باید پزشک را آگاه کنید:

  • دانه‎ها در یک یا هر دو چشم شما ظاهر شده‎اند.
  • دانه ‏ها قرمز، گرم یا حساس هستند. این مورد علامت عفونت باکتریایی ثانویه است.
  • ظهور دانه ‏ها همراه با سرگیجه، سردرگمی، ضربان سریع قلب، تنگی نفس، لرزش، کاهش هماهنگی ماهیچه‎ای، سرفه‏های شدید، استفراغ، سفت شدن گردن یا تب بالای 9/38 درجه ی سانتی‎گراد (102 فارنهایت).
  • کودکان کمتر از 6 ماه و افراد دارای مشکلات سیستم ایمنی

آمادگی برای ملاقات با پزشک

اگر در خود یا فرزندتان علائم و نشانه‎های معمول آبله مرغان را مشاهده کردید با پزشک خانواده تماس بگیرید. در اینجا اطلاعاتی در اختیار شما قرار می‎دهیم که به شما کمک می‎کنند برای ملاقات با پزشک آماده شوید.

  • محدودیت‎های قبل از ملاقات با پزشک: قبل از ملاقات با پزشک باید بپرسید که آیا شما یا فرزندتان ملزم به رعایت محدودیت هایی ازقبیل قرنطینه ‎شدن هستید تا از انتشار عفونت جلوگیری کنید یا خیر.
  • سابقه ی علائم: هرگونه علائم و نشانه‏هایی که خود یا فرزندتان دارید را به همراه طول مدت آنها یادداشت کنید.
  • آخرین مواجهه با منابع احتمالی عفونت: سعی کنید به‎خاطر بیاورید که آیا شما یا فرزندتان در چند هفته‎ی اخیر با فرد آلوده به آبله مرغان مواجه شده‎اید یا خیر.
  • اطلاعات پزشکی اصلی: هرگونه اطلاعات دیگر شامل مشکلات سلامتی، بیماری ها و نام داروهای مصرفی خود یا فرزندتان را یادداشت کنید.
  • سوالاتی که باید از پزشک بپرسید

فهرستی از سوالاتی که می خواهید از پزشک بپرسید تهیه کنید. با این روش می توانید از زمان خود بیشترین بهره را ببرید.

سوالاتی که می‎توانید از پزشک بپرسید عبارتند از:

  • بیشترین دلیل احتمالی بروز این علائم و نشانه‏ ها چیست؟
  • آیا دلایل احتمالی دیگری نیز وجود دارد؟
  • چه درمان‎هایی برای این بیماری تجویز می‎کنید؟
  • چه مدت طول می‎کشد تا علائم بهبود یابند؟
  • آیا درمان‎های خانگی یا مراحل خودمراقبتی خاصی وجود دارد که علائم بیماری را تخفیف دهند؟
  • آیا من یا فرزندم ناقل بیماری هستیم؟ تا چه مدت؟
  • چگونه خطر ابتلای افراد دیگر (به عفونت) را کاهش دهیم؟ هر سوال دیگری که به ذهنتان می‎رسد تردید نکنید و بپرسید.

سوالاتی که ممکن است پزشک از شما بپرسد

ممکن است پزشک این سوالات را از شما بپرسد:

  • چه علائم و نشانه‏ هایی در شما ظاهر شدند؟ و اولین بار چه زمانی ظاهر شدند؟
  • آیا در چند هفته اخیر با افراد دیگری با علائم معمول آبله مرغان مواجه شده‎اید؟
  • آیا شما یا فرزندتان واکسیناسیون این بیماری را انجام داده‎اید؟  چند دوز؟
  • آیا شما یا فرزندتان درمان شده‎اید یا اخیراً برای مشکلات پزشکی دیگری تحت درمان بوده‎اید؟
  • اخیراً شما یا فرزندتان چه داروهایی اعم از تجویزی، غیر تجویزی، ویتامین‎ها و مکمل‎ها مصرف کرده‎اید؟
  • آیا فرزند شما به مهدکودک یا مدرسه می‎رود؟ آیا باردار هستید یا در دوره شیردهی قرار دارید؟

تا حد امکان استراحت کنید و از تماس با دیگران خودداری کنید. بیماری آبله مرغان تا زمان خشک‎ شدن کامل ضایعات پوستی به‏شدت مسری است.